CBAM กับการหักลดราคาคาร์บอนที่จ่ายในประเทศต้นทาง

สำหรับผู้ประกอบการที่ส่งออกสินค้าภายใต้มาตรการ Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) นอกจากการคำนวณค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแฝงของสินค้า หรือ Specific Embedded Emissions (SEE) แล้ว อีกหนึ่งคำถามสำคัญที่ผู้ประกอบการให้ความสนใจคือ

“หากเราได้จ่ายราคาคาร์บอนในประเทศไทยหรือประเทศต้นทางไปแล้ว สามารถนำมาหักลดภาระ CBAM ของผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปได้หรือไม่?”

ทำความเข้าใจ 3 องค์ประกอบสำคัญของ EU CBAM Obligation

ภายใต้ CBAM Definitive Period จำนวน CBAM Certificates ที่ผู้นำเข้าต้องส่งมอบไม่ได้พิจารณาจาก Embedded Emissions เพียงอย่างเดียว แต่มีองค์ประกอบสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่

1. Total Embedded Emissions

ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแฝงในสินค้าที่นำเข้าสู่ EU โดยอาจคำนวณจาก Actual Value หรือใช้ Default Value ตามเงื่อนไขที่กำหนด

2. Free Allocation Adjustment (SEFA)

การปรับลดเพื่อสะท้อนสิทธิการจัดสรร EU ETS Allowances แบบไม่เสียค่าใช้จ่ายที่ผู้ผลิตสินค้าประเภทเดียวกันภายใน EU ยังได้รับอยู่

3. Carbon Price Paid in the Third Country

ราคาคาร์บอนที่ได้มีการจ่ายในประเทศต้นทางของสินค้า ซึ่งอาจนำมาพิจารณาเพื่อลดจำนวน CBAM Certificates ที่ผู้นำเข้าต้องส่งมอบได้

 

Carbon Price ที่จ่ายในประเทศต้นทาง หัก CBAM ได้อย่างไร?

หลักสำคัญของ EU CBAM คือการพิจารณา “Carbon Price Effectively Paid” หรือราคาคาร์บอนที่ได้มีการจ่ายจริง

ตาม Article 9 ของ CBAM Regulation หาก Embedded Emissions ถูกกำหนดจาก Actual Emissions ผู้ยื่น CBAM ที่ได้รับอนุญาต หรือ Authorised CBAM Declarant สามารถขอลดจำนวน CBAM Certificates ที่ต้องส่งมอบ เพื่อสะท้อนราคาคาร์บอนที่ได้มีการจ่ายจริงในประเทศต้นทางสำหรับการปล่อยที่เกี่ยวข้องได้

อย่างไรก็ตาม คำว่า “Effectively Paid” เป็นจุดสำคัญ เพราะ EU ไม่ได้พิจารณาเพียงอัตราคาร์บอนที่ประกาศไว้บนกระดาษ แต่พิจารณาถึงต้นทุนคาร์บอนที่เกิดขึ้นจริงหลังหัก rebate หรือ compensation ที่ได้รับแล้ว

นอกจากนี้ ข้อมูล Carbon Price Paid จะต้องมีหลักฐานรองรับและได้รับการรับรองโดย Independent Person ตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ก่อนที่จะสามารถนำข้อมูลดังกล่าวไปใช้ประกอบการขอลดจำนวน CBAM Certificates ได้

 

EU CBAM กับ UK CBAM มีแนวทางต่างกันอย่างไร?

ปัจจุบัน EU CBAM ยังไม่มีการประกาศรายชื่อ Carbon Pricing Schemes รายประเทศที่ได้รับการยอมรับ โดยแนวทางของ EU เน้นการพิสูจน์ Effective Carbon Price Paid ตามเงื่อนไขของ CBAM Regulation

ในขณะที่ UK CBAM ได้เผยแพร่รายชื่อ Qualifying Carbon Pricing Schemes (QCPS) เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2569 เพื่อช่วยให้ผู้นำเข้าสามารถตรวจสอบเบื้องต้นได้ว่ากลไกราคาคาร์บอนในประเทศต้นทางเป็นที่ยอมรับหรือไม่

ตัวอย่างระบบที่อยู่ในรายชื่อของ UK CBAM ได้แก่

  • China National Emissions Trading System
  • Korea Emissions Trading System (K-ETS)
  • Japan GX-ETS
  • Singapore Carbon Tax

 

Carbon Price ของประเทศไทยสามารถนำมาหัก EU CBAM ได้หรือไม่?

ประเทศไทยได้กำหนดกลไกราคาคาร์บอนในโครงสร้างภาษีสรรพสามิตสำหรับสินค้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน หรือ Carbon Tax โดยกำหนดราคาคาร์บอนในระยะเริ่มต้นที่ 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO₂e) โดยกลไกดังกล่าวถูกออกแบบให้อยู่ภายในโครงสร้างภาษีสรรพสามิตเดิม

ณ ปัจจุบัน ยังไม่มีการยืนยันอย่างชัดเจนจาก EU ว่ากลไกราคาคาร์บอนของประเทศไทยดังกล่าวสามารถนำมาใช้ลดภาระ CBAM ได้หรือไม่

แม้ในอนาคตกลไก Carbon Pricing ของประเทศไทยจะสามารถนำมาพิจารณาได้ ก็ไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบการจะสามารถนำอัตรา Carbon Price ของไทยมาหักจาก CBAM ได้เต็มจำนวนโดยอัตโนมัติ ผู้ผลิตจะต้องพิสูจน์ได้ว่า Carbon Price นั้น เกิดขึ้นและถูกจ่ายจริงจากการผลิตสินค้า CBAM เท่าใด และสามารถเชื่อมโยงต้นทุนดังกล่าวมายังสินค้า CBAM ได้ตามหลักเกณฑ์ของ EU

 

อ้างอิง