ร่างมาตรฐานการระบายน้ำทิ้งสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยและกำหนดแหล่งกำเนิดมลพิษ

วันที่รับฟังความคิดเห็น: 27 ตุลาคม ถึง 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

ความเป็นมา:

1. สถานการณ์และปัญหาขยะมูลฝอย (ปี 2568)

• ประเทศไทยมีสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย 2,045 แห่ง แต่ดำเนินการถูกต้องตามหลักวิชาการเพียง 119 แห่ง ส่วนอีก 1,926 แห่ง ดำเนินการไม่ถูกต้อง
• ส่วนใหญ่เป็นการเทกองหรือฝังกลบโดยไม่มีวัสดุปูรองที่มีค่าความซึมน้ำต่ำ (เช่น ดินเหนียวบดอัด หรือแผ่นพลาสติก HDPE) และไม่มีระบบรวบรวมน้ำชะขยะหรือระบบบำบัดน้ำเสีย
• ส่งผลให้เกิดปัญหาน้ำเสียไหลออกนอกพื้นที่และซึมลงน้ำใต้ดิน กระทบต่อสุขภาพ ผลิตข้อพิพาท และเกิดปัญหาร้องเรียนซ้ำซากจากชุมชนรอบข้าง

2. ข้อจำกัดในการแก้ปัญหาที่ผ่านมา

• กรมควบคุมมลพิษได้ลงพื้นที่ ให้ข้อเสนอแนะ และผลักดันงบประมาณสนับสนุนตั้งแต่ปี 2561 (ไม่น้อยกว่า 712 แห่ง) รวมถึงเสนอแนะยกระดับราย อปท. ตั้งแต่ปี 2565 (558 แห่ง)
• แม้ อปท. จะปรับปรุงบางส่วน แต่ยังไม่ครบถ้วนเนื่องจากติดขัดเรื่องงบประมาณ
• ประกาศกระทรวงฯ ปี 2565 เดิม บังคับใช้ได้เฉพาะสถานที่กำจัดขยะที่สร้างถูกหลักสุขาภิบาลเท่านั้น ไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายกับสถานที่แบบเทกองหรือที่ไม่ถูกต้องได้ เพราะไม่มีระบบรวบรวมน้ำชะขยะ และกฎหมายเดิมไม่มีมาตรการบังคับให้ติดตั้งระบบบำบัดน้ำเสีย

3. แนวทางการแก้ไขและกฎหมายใหม่

• จำเป็นต้องกำหนดให้สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยเป็น “แหล่งกำเนิดมลพิษ” ที่ต้องถูกควบคุมการปล่อยน้ำเสีย ตามมาตรา 69 แห่ง พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535
• กรมควบคุมมลพิษจึงพิจารณายกเลิกประกาศกระทรวงฯ ฉบับปี 2565 และจัดทำ ร่างประกาศกระทรวงฯ ฉบับใหม่ เพื่อควบคุมการระบายน้ำทิ้งให้ครอบคลุมขยะทุกประเภท (ทั้งเทกอง ฝังกลบถูกหลัก และฝังกลบไม่ถูกหลัก)
• ร่างประกาศใหม่จะกำหนดค่ามาตรฐาน จุด/วิธีการเก็บตัวอย่าง และการตรวจวิเคราะห์ให้ชัดเจนเป็นมาตรฐานเดียวกัน พร้อมกำหนดระยะเวลาบังคับใช้ตามขนาดและความพร้อมของแต่ละสถานที่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการดูแลและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและประชาชน

สาระสำคัญ:

1. บทอาศัยอำนาจ

• ร่างประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยพ.ศ. …. อาศัยอำนาจมาตรา 55 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 โดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมมลพิษ และโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ
• ร่างประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดให้สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษที่จะต้องถูกควบคุมการปล่อยน้ำเสียออกสู่สิ่งแวดล้อม พ.ศ. …. อาศัยอำนาจตามมาตรา 69 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 โดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมมลพิษ

2. คำนิยาม

• “สถานที่กำจัดขยะมูลฝอย” หมายความว่า พื้นที่หรือสถานที่ที่ใช้ในการกำจัดมูลฝอย โดยวิธีการเทกองหรือการฝังกลบอย่างถูกหลักสุขาภิบาลและไม่ถูกหลักสุขาภิบาล ทั้งนี้ ตามประเภทของสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยที่กำหนดในประกาศนี้
• “น้ำทิ้ง” หมายความว่า น้ำเสีย หรือน้ำอื่นใดที่เกิดจากการดำเนินงาน การประกอบกิจการหรือกิจกรรมภายในสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย

3. กำหนดการแบ่งประเภทสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย

4. การกำหนดแหล่งกำเนิดมลพิษและการควบคุมการระบายน้ำเสีย

5. กำหนดมาตรฐานการระบาายน้ำทิ้ง

6. กำหนดให้เก็บตัวอย่างน้ำทิ้ง ณ จุดระบายลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะหรือออกสู่สิ่งแวดล้อมหรือจุดอื่นที่สามารถใช้เป็นตัวแทนของน้ำทิ้งได้

7. กำหนดวิธีตรวจวิเคราะห์สำหรับแต่ละพารามิเตอร์

8. การยกเลิกประกาศเดิมและระยะเวลาบังคับใช้

• ร่างประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย พ.ศ. …. กำหนดให้ยกเลิกประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง การกำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากสถานที่ฝังกลบมูลฝอยอย่างถูกหลักสุขาภิบาล พ.ศ. ๒๕๖๕ ลงวันที่ ๒๘ เมษายน ๒๕๖๕ และให้ร่างประกาศนี้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
• ร่างประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดให้สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษที่จะต้องถูกควบคุมการปล่อยน้ำเสียออกสู่สิ่งแวดล้อม พ.ศ. …. ให้ใช้บังคับกับสถานที่กำจัดขยะมูลฝอย ประเภทต่าง ๆ ดังนี้
  • (1) สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยประเภท ก ให้มีผลใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 360 วัน นับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  • (2) สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยประเภท ข และ ประเภท ค ให้มีผลใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด ๕ ปี นับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ทั้งนี้ สามารถเข้าไปแสดงความคิดเห็นและอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ [Link] หรือสามารถติดต่อสอบถามได้ที่ กรมควบคุมมลพิษ โทรศัพท์ 02 298 2086